Grotendeels in steen overwelfde, gedeeltelijk onvoltooid gebleven kruisbasiliek in rijpe Brabants-gotische trant, bestaande uit een toren, een schip met zijbeuken, een transept en een koor, waarvan de omgang alleen aan de noordzijde tot stand kwam, met een ruime kapel aan de zuidzijde; voorts enige aanbouwen: portaaltje aan de noordzijde van het schip, sacristie aan de noordzijde van het koor en een librije in de hoek van het schip en het zuiderdwars-pand. Restauratie van kerk en toren 1947-1960.
 
In 1404 werd aan de kerk een kapittel verbonden, in 1548 blijkt zij zeer bouwvallig te zijn.
 
Prachtige traceringen met gestileerd leliemotief in de vensters van het dwarspand, waarvan de zuidgevel een met lofwerk versierd poortje bevat. De traceringen van de schipvensters gedeeltelijk nog oorspronkelijk, evenals het venster in de sluitmuur van de koorzijbeuk, dat vermoedelijk uit het schip afkomstig is. 18e eeuwse gravure Grote Kerk TholenInwendig munten de natuurstenen zuilen uit door het voortreffelijke beeldhouwwerk van de kapitelen, die een grote verscheidenheid van bladmotieven vertonen. Het trifrorium is gereduceerd tot een reeks nissen, waarboven een omgang langs de vensters. De overwelving met in het westen van ons land zeldzame net-gewelven moet eerst vrij laat zijn aangebracht, want uit de aanzetten van de ribben en de inkassingen, die bewaard gebleven zijn in schip en dwarspand, blijkt dat een kruisribgewelf van een steen dikte in de opzet lag. Het gewelf van de zuiderdwarsarm, die reeds tijdens de bouw sterk ontzet geweest moet zijn door de verzakking van de traptoren, was in de loop der tijden door een stucgewelf vervangen. Bij de aansluiting van koor en dwarsarm is duidelijk een bouwnaad te zien; de met bladwerk versierde lijst onder de triforiumnissen wordt hier voller en rijker, evenals de bladversieringen van de kapitelen, wat duidt op een later tijdstip van ontstaan. De zuilen van de kruising en het koor, evenals de scheibogen van het laatste, zijn gedeeltelijk van baksteen met speklagen; koor en zuidkapel hebben houten tongewelven.
 
Eenvoudige 17e-eeuwse meubelen: preekstoel uit 1648, en doophek, beide met koperen lezenaars. Mooie grafzerken, o.a. een kleine waarin uitgehouwen de beeltenissen van Guy van Bloys († 1527) en Digna van Assemansbroek († 1516), omringd door sierlijk ornament. Orgel, 1822, uit de Galileërkerk te Leeuwarden. Beschilderd schotwerk voor koorafsluiting 1755.
 
Literatuur: Kunstreisboek voor Nederland,  Rijksdienst voor archeologie, cultuurlandschap en monumenten.

Aanvullende gegevens