Op de jongerenkring hebben we met elkaar nagedacht over wat zonde nu werkelijk is.

De gelijkenis van de verloren zoon laat ons twee manieren van gelukkig worden zien. Jezus schetst twee hoofdwegen waarlangs mensen geluk en vervulling najagen. De oudste zoon volgt de weg van moreel conformisme. In deze weg van moreel conformisme zijn geluk en herstel van de wereld alleen bereikbaar wanneer we moreel correcte mensen worden. De jongste zoon volgt in beginsel de weg van zelfontdekking. Zijn opvatting is dat wanneer we als mens de weg van de zelfontdekking gaan, we als individu vrij moeten zijn om eigen doelen en zelfvervulling na te jagen, ongeacht tradities en andere hinderpalen die de persoonlijke vrijheid in de weg staan. Onze westerse maatschappij is verdeeld tussen deze twee zienswijzen. Jezus laat zien dat beide visies op het leven fout zijn en laat zien dat er een radicaal alternatief is.

 

Er is in de gelijkenis niet maar één verloren zoon, maar twee. Beiden zoons zijn namelijk vervreemd van de vader. De zoons vertonen veel meer gelijkenis dan op het eerste gezicht lijkt. In hun hart waren ze hetzelfde. Geen van de zoons had de vader op zichzelf lief. De oudste zoon wilde hetzelfde als zijn jongere broer. Hij was ook meer gericht op de bezittingen van zijn vader en niet op de vader zelf. Ook de oudste zoon kwam in opstand, niet door slecht te zijn zoals zijn jongere broer, maar door extreem goed te zijn. De oudste zoon gebruikte de vader net als de jongste zoon voor zijn eigen egocentrische doeleinden, in plaats dat hij zijn vader liefde, vreugde en dienstbaarheid betoonde.

Jezus geeft hiermee een veel diepzinniger idee van zonde. Zonde is niet het verbreken van regels. Zonde is Jezus als Verlosser omzeilen. Het is jezelf in plaats van God stellen als Verlosser, Heer en Rechter. Je kunt Jezus als Verlosser omzeilen door alle morele voorschriften na te leven. Als oudste zoon redeneer je dan dat God aan jou gebedsverhoring en een goed leven verschuldigd is. Je hebt dan geen Verlosser nodig die jou gratis gratie verleent want je bent je eigen Verlosser. Het doel is dan door moreel verantwoord leven invloed op God te krijgen en hem onder controle te krijgen. Wanneer wij als oudste zoon proberen God te beheersen via gehoorzaamheid, dan is onze moraal slechts een manier om God te gebruiken, om te zorgen dat Hij in ons leven die dingen schenkt die wij nodig hebben. Gelovige en fatsoenlijke mensen kunnen zo proberen Jezus als hun Heer en Verlosser te ontlopen, net zo goed als dat de jongste zonen dat doen, die zeggen dat ze niet in God geloven en zelf wel bepalen wat goed en kwaad is.

Het evangelie verschilt van de twee hoofdwegen die geschetst worden in de gelijkenis. Beide hoofdwegen zijn fout. Iedereen is geliefd door de vader en iedereen is geroepen dit in te zien en te veranderen. Oudste zonen verdelen de wereld in tweeën door te redeneren dat de goede mensen (wij) binnen zijn en de slechte mensen, die de oorzaak zijn van alle problemen, buiten staan. Als kring merkten we op dat we helaas veel oudste zonen vinden in de christelijke gemeente. Door de houding van de oudere broer uit te stralen naar de wereld om ons heen, maken we het moeilijker voor de jongere broer om thuis te komen. Jezus zegt: ‘De nederigen zijn binnen en de hoogmoedigen staan buiten’ (volgens Lukas 18:14), en geeft hiermee hele andere voorwaarden voor het ontvangen van Gods genade. Een krant zou ooit aan lezers de vraag hebben gesteld; ‘Wat zit er fout met deze wereld?’ waarop de katholieke denker Chesterton de volgende brief schreef: ‘Geachte redactie, Ik. Met vriendelijke groet, G.K. Chesterton.’ De houding van iemand die de boodschap van Jezus begrepen heeft.

Aanvullende gegevens